NHỮNG MÓN ĂN TỪ RAU NHÚT AI CŨNG NÊN THỬ LÀM

Hình 1: Ruộng rau nhút xanh mướt nhìn từ trên cao

Rau nhút là gì?

Rau nhút (còn gọi là rau rút, tên khoa học Neptunia oleracea) là loại cây thân thảo sống nổi trên mặt nước ở ao, hồ, mương, ruộng ngập nước – đặc trưng của vùng đồng bằng sông nước Việt Nam, đặc biệt phổ biến ở miền Tây Nam Bộ và một số vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Hình 2: Lá rau nhút nổi xanh mướt trên mặt nước

Điểm dễ nhận biết nhất của rau nhút là phần thân có lớp mô xốp màu trắng bao quanh giúp cây nổi trên mặt nước, lá kép lông chim nhỏ li ti giống lá me, khi chạm vào sẽ khép lại tương tự cây xấu hổ – vì hai loài này cùng thuộc họ Đậu (Fabaceae).

Từ xa xưa, rau nhút mọc hoang trên đồng ruộng, kênh rạch và được người dân hái về ăn như một loại rau dân dã. Ngày nay, rau nhút đã được trồng đại trà trong các ao hồ, trở thành đặc sản được ưa chuộng trong ẩm thực Việt, thậm chí góp mặt trong nhiều nhà hàng sang trọng.

Giá trị dinh dưỡng của rau nhút

Rau nhút không chỉ ngon mà còn rất giàu dinh dưỡng:

• Giàu chất xơ – hỗ trợ tiêu hóa, tốt cho hệ đường ruột
• Vitamin và khoáng chất – chứa canxi, phốt pho, kali, magie cùng nhiều dưỡng chất khác
• Tính mát, thanh nhiệt – theo Đông y, rau nhút có vị ngọt, tính hàn, giúp giải nhiệt, lợi tiểu, an thần, hỗ trợ giấc ngủ ngon
• Ít calo – phù hợp với người ăn kiêng, giảm cân

Nhờ những đặc tính này, rau nhút thường được khuyên dùng trong các bữa ăn mùa hè để giải nhiệt cơ thể.

Cách sơ chế rau nhút

Hình 3: Rau nhút sau khi thu hoạch, bó thành từng bó

Vì sống trong môi trường nước nên rau nhút cần được sơ chế kỹ trước khi chế biến:

1. Chọn rau: ưu tiên cọng non, nhiều lá, phần phao xốp dày và bông, màu xanh tươi mới hái; tránh rau bị dập nát hoặc ngả vàng, đen
2. Ngắt bỏ phần rễ và lớp mô xốp bên ngoài thân (giữ lại phần lõi non bên trong)
3. Cắt rau thành khúc vừa ăn (khoảng 4–5cm)
4. Rửa nhiều lần với nước sạch để loại bỏ bùn đất và rêu bám
5. Có thể ngâm qua nước muối loãng để rau sạch và giòn hơn

Những món ăn quen thuộc từ rau nhút

1. Canh rau nhút nấu tôm/thịt bằm hoặc cá

Đây là món ăn dân dã, quen thuộc trong mâm cơm gia đình Việt. Vị ngọt thanh của rau nhút hòa cùng vị ngọt đậm đà của tôm, thịt bằm hoặc cá tạo nên bát canh thanh mát, dễ ăn, đặc biệt hợp trong những ngày hè nóng bức.

Nguyên liệu (cho 4 người)

• 300g rau nhút đã sơ chế
• 200g tôm tươi bóc vỏ (hoặc 200g thịt bằm, hoặc 1 con cá lóc/cá rô)
• 1 củ hành tím, hành lá, ngò
• Gia vị: muối, hạt nêm, nước mắm, tiêu

Cách nấu

1. Tôm bóc vỏ, ướp với chút muối, tiêu, hành tím băm trong 10 phút. Nếu dùng cá, làm sạch, khử tanh bằng muối và gừng rồi luộc chín, gỡ lấy thịt và nước luộc dùng làm nước dùng
2. Phi thơm hành tím, cho tôm (hoặc thịt bằm) vào xào săn
3. Đổ khoảng 800ml nước (hoặc nước luộc cá) vào, đun sôi, nêm gia vị vừa ăn
4. Khi nước sôi lại, cho rau nhút vào, đun thêm 1–2 phút cho rau vừa chín tới (không nấu lâu để rau không bị nhũn, mất độ giòn)
5. Tắt bếp, rắc hành lá, ngò và chút tiêu lên trên rồi múc ra tô

Hình 4: Canh rau nhút nấu cá thành phẩm – thơm ngon, thanh mát

Chỉ với vài bước đơn giản, bạn đã có ngay bát canh rau nhút ngọt thanh, giải nhiệt cho cả nhà trong ngày hè.

2. Canh rau nhút nấu cua đồng

Sự kết hợp giữa rau nhút giòn mềm và gạch cua béo ngậy tạo nên món canh đậm chất đồng quê, thơm ngon khó cưỡng – một trong những món canh cua được yêu thích nhất, phổ biến ở miền Tây Nam Bộ.

Nguyên liệu (cho 4 người)

• 400g cua đồng
• 300g rau nhút đã sơ chế
• 1 củ khoai sọ (tùy chọn, giúp nước canh sánh bùi hơn)
• Gia vị: muối, hạt nêm, nước mắm

Cách nấu

1. Cua đồng rửa sạch, tách mai lấy gạch để riêng, phần thân giã hoặc xay nhuyễn cùng chút muối
2. Lọc thịt cua qua rây với nước để lấy phần nước cua, bỏ xác
3. Đun nước cua trên lửa vừa, dùng đũa khuấy nhẹ để riêu cua không bị vón cục và không trào; khi riêu cua nổi thành từng mảng thì gạt sang một bên, hạ nhỏ lửa
4. Phi thơm gạch cua với chút dầu, cho vào nồi nước cua
5. Nêm gia vị vừa ăn, cho khoai sọ đã luộc/hấp chín vào
6. Cuối cùng cho rau nhút vào, đun thêm 1–2 phút cho rau chín tới rồi tắt bếp

Hình 5: Canh rau nhút nấu cua đồng thành phẩm

Bát canh cua rau nhút nóng hổi, riêu cua béo ngậy hòa cùng vị giòn ngọt của rau và khoai sọ bùi bùi – món canh đưa cơm không thể thiếu trong mâm cơm đồng quê.

3. Gỏi rau nhút

Rau nhút trần sơ qua nước sôi rồi trộn gỏi cùng thịt gà hoặc tôm, đậu phộng rang, hành phi, nước mắm chua ngọt – món khai vị thanh mát, lạ miệng, thường ăn kèm bánh phồng tôm.

Nguyên liệu (cho 4 người)

• 300g rau nhút đã sơ chế
• 200g thịt gà luộc xé sợi (hoặc tôm luộc)
• 50g đậu phộng rang giã dập, hành phi
• Nước mắm, đường, chanh, tỏi, ớt để pha nước trộn gỏi
• Bánh phồng tôm chiên giòn để ăn kèm

Cách làm

1. Chần rau nhút qua nước sôi khoảng 10–15 giây, vớt ra ngâm ngay vào nước đá cho rau giòn và giữ màu xanh
2. Pha nước mắm chua ngọt: nước mắm, đường, nước cốt chanh, tỏi ớt băm theo tỷ lệ vừa khẩu vị
3. Trộn rau nhút, thịt gà xé với một nửa phần nước mắm chua ngọt cho thấm đều
4. Bày ra đĩa, rắc đậu phộng rang và hành phi lên trên
5. Ăn kèm bánh phồng tôm và phần nước mắm còn lại để chấm

Hình 6: Gỏi rau nhút thành phẩm, ăn kèm bánh phồng tôm

Đĩa gỏi rau nhút giòn mát, chua ngọt hài hòa là món khai vị lý tưởng cho mọi bữa tiệc gia đình.

4. Rau nhút xào tỏi

Món xào đơn giản nhưng đưa cơm, giữ được độ giòn tự nhiên và mùi thơm đặc trưng của rau nhút khi xào nhanh tay với tỏi và hành phi thơm.

Nguyên liệu (cho 4 người)

• 300g rau nhút đã sơ chế, để ráo nước
• 3–4 tép tỏi băm
• Dầu ăn, nước mắm, hạt nêm
• Hành phi (tùy thích)

Cách nấu

1. Làm nóng chảo với dầu ăn, phi tỏi băm cho thơm vàng
2. Cho rau nhút vào, để lửa lớn, đảo nhanh tay liên tục
3. Nêm chút nước mắm, hạt nêm, xào khoảng 1–2 phút đến khi rau vừa chín tới (tránh xào lâu làm rau ra nhiều nước và mất độ giòn)
4. Tắt bếp, rắc hành phi lên trên, dọn ra đĩa dùng ngay khi còn nóng

Hình 7: Rau nhút xào tỏi thành phẩm, thơm phức

Đĩa rau nhút xào tỏi xanh mướt, giòn thơm – món ăn nhanh gọn mà vẫn đủ đưa cơm cho cả gia đình.

5. Lẩu mắm rau nhút

Rau nhút là một trong những loại rau "ăn ý" nhất khi nhúng lẩu mắm – đặc sản miền Tây. Vị giòn nhẹ, thanh mát của rau nhút giúp cân bằng vị đậm đà, đặc trưng của nước lẩu mắm.

Nguyên liệu (cho 4-5 người)

• 200g mắm cá linh hoặc cá sặc
• 300g cá lóc hoặc cá basa, 200g tôm, 200g mực (tùy chọn)
• 200g thịt ba chỉ
• 2 trái cà tím, sả băm, tỏi, hành tím
• Rau nhút và các loại rau ăn kèm khác: bông súng, rau đắng, bông điên điển, kèo nèo...
• Bún tươi

Hình 8: Rau nhút tươi – nguyên liệu không thể thiếu khi nhúng lẩu mắm

Cách nấu

1. Nấu tan mắm cá với nước, lọc qua rây bỏ xương để lấy phần nước cốt mắm trong
2. Phi thơm sả, tỏi, hành tím rồi cho nước cốt mắm vào, đun sôi
3. Cho thịt ba chỉ thái lát vào nấu chín trước, sau đó thêm cà tím
4. Nêm nếm lại cho vừa khẩu vị (mắm đã có vị mặn nên nêm thêm đường, hạt nêm cho hài hòa)
5. Khi ăn, bắc nồi lẩu lên bếp, nhúng cá, tôm, mực chín tới rồi nhúng lần lượt rau nhút và các loại rau ăn kèm
6. Ăn cùng bún tươi và chén nước mắm nguyên chất dằm ớt

Nồi lẩu mắm nghi ngút khói, đậm đà hương vị miền Tây với đủ loại rau xanh trong đó có rau nhút giòn mát – món ăn lý tưởng cho những buổi sum họp gia đình, bạn bè.

6. Rau nhút ăn kèm lẩu, bún, cháo

Ngoài các món trên, rau nhút còn thường được dùng làm rau ăn kèm trong nhiều món lẩu khác, bún cá, cháo cá – chỉ cần nhúng hoặc thả rau vào nồi nước dùng đang sôi khoảng 1 phút trước khi ăn để rau chín tới, giữ được độ giòn và vị ngọt tự nhiên, góp phần làm tăng hương vị cho món ăn.

Lời kết

Từ một loại rau mọc hoang trên đồng ruộng, kênh rạch, rau nhút đã trở thành nguyên liệu quen thuộc, gắn liền với ký ức tuổi thơ của biết bao người con miền sông nước. Không chỉ ngon miệng, rau nhút còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, xứng đáng có mặt thường xuyên trong bữa cơm gia đình Việt.