RAU CẦN NƯỚC – RAU DÂN DÃ CHỨA NHIỀU CÔNG DỤNG QUÝ CHO SỨC KHỎE ÍT AI NGỜ TỚI

Hình 1: Rau cần nước tươi non mới hái

Rau cần nước là gì?

Rau cần nước (còn gọi là rau cần ta, hồ cần, hương cần) có tên khoa học là Oenanthe javanica, thuộc họ Hoa tán (Apiaceae). Đây là loại cây thân thảo sống dai, thân dài, rỗng, có nhiều đốt và khía dọc, thường mọc ngập trong bùn và bén rễ tại các mấu trước khi vươn thẳng lên.

Lá rau cần nước xẻ thùy kiểu lông chim, mọc so le, hình trái xoan hoặc hình mác với mép lá có răng cưa không đều. Hoa nhỏ màu trắng, mọc thành cụm tán kép, thường nở rộ vào khoảng tháng 4 đến tháng 6 hằng năm.

Hình 2: Rau cần nước Nắng Xanh – rau an toàn, tươi mỗi ngày

Đây là loại cây ưa nước, ưa sáng, phát triển tốt nhất ở những vùng đất ngập nước, nhiều bùn màu mỡ. Khí hậu ẩm mát là điều kiện lý tưởng để cây sinh trưởng, vì vậy rau cần nước thường được trồng vào đầu mùa đông; sang hè cây phát triển chậm lại nhưng gốc và nhánh con vẫn duy trì được sức sống.

Thành phần dinh dưỡng và hoạt chất trong rau cần nước

Theo các nghiên cứu, hầu như mọi bộ phận của cây rau cần nước (thân, lá, rễ, quả) đều có thể dùng tươi hoặc phơi sấy khô để làm thuốc. Một số thành phần đáng chú ý gồm:

• Nhóm hoạt chất sinh học: isorhamnetin, glucosid, quercitrin, α-tocopherol, axit chlorogenic, axit gallic, hyperin
• Chất dinh dưỡng và khoáng chất: protein, carbohydrate, cùng các khoáng vi lượng như magie, canxi, kali, natri
• Ở rễ và thân: chứa hoạt chất falcarinol
• Ở quả: chứa khoảng 1,5% tinh dầu, chủ yếu là myristicin và phellandrene

Hình 3: Những bó rau cần nước tươi ngon tại vườn

Công dụng dược lý của rau cần nước

Nhờ các hoạt chất kể trên, nhiều nghiên cứu khoa học đã ghi nhận rau cần nước có những tác dụng đáng chú ý sau:

• Hỗ trợ chức năng gan: một số hoạt chất trong rau cần được ghi nhận có khả năng ức chế sự nhân lên của virus viêm gan B trong nghiên cứu, đồng thời các dẫn chất phenol có vai trò bảo vệ gan trước tổn thương do xơ gan, gan nhiễm mỡ không do rượu (nghiên cứu trên chuột)
• Hỗ trợ ổn định đường huyết: được ghi nhận có liên quan đến việc thúc đẩy giải phóng insulin từ tế bào beta của đảo tụy
• Chống oxy hóa: giàu chất diệp lục cùng vitamin E, vitamin C có vai trò chống oxy hóa, ức chế một số tác nhân gây hại cho tế bào
• Kháng viêm: hoạt chất isorhamnetin có khả năng ức chế giải phóng các chất trung gian gây viêm
• Hỗ trợ hệ miễn dịch: hợp chất flavonoid chiết xuất từ rau cần nước được ghi nhận hỗ trợ miễn dịch tế bào và miễn dịch dịch thể trong nghiên cứu trên động vật, thông qua cơ chế thúc đẩy tăng sinh tế bào lympho T
• Giảm ho, long đờm: hoạt chất α-pinen có tác dụng long đờm, giảm ho, kháng nấm và kháng viêm; hoạt chất myrcen hỗ trợ giảm ho có đờm

Công dụng theo Y học cổ truyền

Trong Đông y, rau cần nước có tính mát, vị ngọt hơi cay. Dược liệu này được ghi nhận có công dụng lương huyết, thanh nhiệt, tiêu thũng, lợi tiểu tiện, chỉ thống (giảm đau) và chỉ huyết (cầm máu). Ngoài ra, quả cây còn được dùng để hỗ trợ giảm buồn nôn và đầy chướng bụng.

Rau cần nước thường được dùng trong dân gian để hỗ trợ các trường hợp cảm lạnh, cao huyết áp, sốt, tiểu tiện khó, viêm nhiễm đường tiết niệu, bạch đới, rong kinh. Rau tươi giã nát còn được dùng đắp ngoài da để hỗ trợ các trường hợp rắn cắn, tổn thương do té ngã, áp xe hay côn trùng đốt.

Hình 4: Nước ép rau cần nước – cách dùng phổ biến trong dân gian

Một số bài thuốc dân gian từ rau cần nước

Dưới đây là một số bài thuốc dân gian được lưu truyền, chỉ mang tính tham khảo. Người dùng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng, đặc biệt với người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị:

Hỗ trợ hạ huyết áp

• Ép rau cần nước tươi lấy nước cốt, uống hằng ngày
• Luộc rau cần nước chín tới, trộn cùng dầu vừng và ít giấm ăn như món rau; phần nước luộc có thể dùng để ngâm chân khoảng 15-20 phút
• Luộc rau cần lấy nước, thêm chút đường, dùng uống thay trà trong ngày

Hỗ trợ giảm cholesterol máu

• Ép nước rau cần nước, hòa cùng một chút mật ong hoặc mật mía, chia uống vài lần trong ngày
• Nấu cháo với rau cần nước cắt nhỏ và gạo tẻ, dùng ăn thường xuyên

Hỗ trợ người bị tiểu đường

Ép rau cần nước tươi lấy nước uống, hoặc trần sơ qua nước sôi rồi trộn cùng gia vị làm món ăn thường xuyên trong bữa cơm.

Hỗ trợ giấc ngủ, giảm đau đầu

Dân gian thường dùng rễ rau cần nước sắc cùng một số vị thuốc khác, hoặc rễ rau cần giã nát tráng cùng trứng gà ăn như món ăn bổ dưỡng hằng ngày.

Hỗ trợ giảm ho lâu ngày, viêm phế quản

Ép nước rau cần nước, thêm chút muối rồi hấp cách thủy, chia uống trong ngày; hoặc kết hợp rễ rau cần nước với một số dược liệu Đông y khác theo hướng dẫn của thầy thuốc.

Hình 5: Rau cần nước tươi và ly nước ép thành phẩm

Lời kết

Rau cần nước là loại rau dân dã, dễ trồng, dễ tìm nhưng lại chứa đựng nhiều giá trị dinh dưỡng và dược liệu quý mà y học hiện đại lẫn y học cổ truyền đều ghi nhận. Từ những bó rau xanh mướt ngoài đồng ruộng, rau cần nước có thể trở thành món ăn ngon trong bữa cơm gia đình, đồng thời hỗ trợ chăm sóc sức khỏe một cách tự nhiên. Tuy nhiên, để sử dụng an toàn và hiệu quả, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi dùng rau cần nước với mục đích hỗ trợ điều trị bệnh.

Nguồn tham khảo: Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec