RAU NGÒ GAI – LOẠI RAU THƠM QUEN THUỘC, ĐẬM HƯƠNG VỊ VÀ NHỮNG CÁCH DÙNG NGON CHO BỮA CƠM VIỆT

Chỉ cần vài lá ngò gai thả vào tô phở nóng, mùi thơm nồng đã dậy lên khắp bàn ăn. Loại rau nhỏ, lá xanh, mép có gai ấy tuy giản dị nhưng gần như không thể thiếu trong bữa ăn của người Việt. Hãy cùng tìm hiểu kỹ hơn về ngò gai: từ đặc điểm, công dụng, cách chọn mua cho đến những món ngon dễ nấu.

Hình 1: Rau ngò gai tươi – loại rau thơm đặc trưng trong ẩm thực Việt

Ngò gai (còn gọi là mùi tàu, ngò tàu, ngò tây, mùi gai) có tên khoa học là Eryngium foetidum L., thuộc họ Hoa tán (Apiaceae), cùng họ với rau mùi (ngò rí), cần tây và cà rốt. Cây có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ, nay được trồng và mọc hoang ở nhiều nước nhiệt đới, trong đó có Việt Nam.

Ở nước ta, ngò gai mọc hoang khắp nơi và được trồng làm rau gia vị, thường dùng tươi. Đây là loại rau gần như phải có khi ăn phở, hủ tiếu, bún riêu, lẩu hay các món canh chua.

Hình 2: Rau ngò gai Nắng Xanh – rau an toàn, tươi mỗi ngày

Toàn cây ngò gai chứa tinh dầu, trong đó nhóm hợp chất aldehyde (như 2-dodecenal) tạo nên mùi thơm đặc trưng. Theo các tài liệu dược liệu, ngò gai còn có một số vitamin và khoáng chất như vitamin A, B1, B2, canxi và phốt pho.

Vì chỉ dùng một lượng nhỏ làm gia vị nên ngò gai không phải nguồn dinh dưỡng chính, nhưng góp phần làm bữa ăn thơm ngon và kích thích vị giác.

1. Chọn mua: chọn bó rau có lá xanh tươi, cứng cáp, không úa vàng hay dập nát, mùi thơm rõ
2. Sơ chế: cắt bỏ phần rễ và gốc già, nhặt bỏ lá hư
3. Rửa: rửa sạch nhiều lần với nước, để thật ráo
4. Bảo quản: bọc rau trong giấy hoặc khăn khô, cho vào hộp kín và để ngăn mát tủ lạnh

Ngò gai là một trong những loại rau thơm không thể thiếu của món canh chua miền Tây. Mùi thơm nồng của ngò gai hòa cùng vị chua ngọt của canh làm bát canh đậm đà, dậy mùi.

Nguyên liệu (cho 4 người)

• 400g cá lóc (hoặc cá basa, cá bông lau) làm sạch, cắt khúc
• 2 trái cà chua, 1/4 trái thơm (dứa), 4-5 trái đậu bắp, giá đỗ
• Me chín (hoặc me vắt) để tạo vị chua
• Ngò gai, hành lá, tỏi, ớt
• Gia vị: nước mắm, đường, muối, hạt nêm

Cách nấu

1. Cá rửa sạch, khử tanh bằng muối và chút gừng, ướp với ít nước mắm, tiêu trong 10-15 phút
2. Hòa me với nước ấm, lọc lấy nước cốt; cà chua, thơm thái miếng, đậu bắp thái xéo
3. Phi thơm tỏi, cho cà chua và thơm vào xào sơ, đổ nước me và khoảng 1 lít nước vào đun sôi
4. Cho cá vào, đun lửa vừa đến khi cá chín, nêm nước mắm, đường, muối cho vừa vị chua ngọt
5. Cho đậu bắp và giá vào nấu thêm khoảng 1 phút rồi tắt bếp
6. Thái nhỏ ngò gai và hành lá, rắc lên trên, thêm ớt nếu thích rồi dùng nóng

Hình 3: Canh chua cá thơm nức mùi ngò gai

Hình 4: Ngò gai là rau ăn kèm quen thuộc của phở, bún, hủ tiếu

Đây là cách dùng phổ biến nhất. Chỉ cần ngắt vài lá ngò gai, xé nhỏ hoặc để nguyên rồi cho vào tô phở, bún bò, bún riêu, hủ tiếu hay nồi lẩu.

Hình 5: Nước ngò gai nấu từ rau tươi, dùng ấm theo cách dân gian

Dân gian thường dùng nước nấu ngò gai khi ho có đờm hoặc đầy bụng khó tiêu. Cách làm rất đơn giản:

1. Rửa sạch một nắm nhỏ ngò gai
2. Cho vào nồi cùng khoảng 500ml nước, đun sôi vài phút rồi tắt bếp
3. Lọc lấy nước và uống ấm

Đây chỉ là mẹo hỗ trợ; nếu ho kéo dài hoặc có triệu chứng nặng, bạn nên đi khám.

Ngò gai là loại rau thơm dân dã, dễ trồng, dễ tìm nhưng góp phần tạo nên hương vị rất riêng cho ẩm thực Việt. Chỉ cần vài nhánh ngò gai, bát phở, tô bún hay nồi canh chua đã thêm dậy mùi, đậm đà. Hãy chọn ngò gai tươi, sạch và dùng đúng cách để món ăn ngon hơn, bữa cơm gia đình thêm trọn vị.

Nguồn tham khảo: Nhà thuốc Long Châu; Pharmacity; Đỗ Tất Lợi – Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam.